Youp van ‘t Hek zei zijn geplande optreden op de Zwarte Cross af deze zomer omdat roofkapitalist KKR het moederbedrijf van het festival heeft overgenomen. KKR investeert vrolijk in fossiele projecten, de wapensector en Israëlische data- en surveillancetechnologiebedrijven. Want: geld. Als je Youp van ‘t Hek – net als de schrijver van dit stukje – een beetje kent, dan is afzeggen een logische keuze. Ook Goldband zei af. En Milkshake Festival moest het met 5 podia minder doen.
Youp was dus niet de enige artiest en De Zwarte Cross niet het enige event. Net voor de zomer was ik bij SXSW London, waar mijn collega Pollien in een panel zat om onze reis naar steward ownership met een bomvolle zaal te delen. Naast Deepak Chopra en Jane Goodall kregen Tony Blair en David Cameron spontaan een podium. Dit schoot een flinke groep artiesten in het verkeerde keelgat, die vervolgens hun optredens cancelden. Een week daarvoor had SXSW London de talks van Barclays en Palantir al afgezegd omdat deze – net als Blair en Cameron – door artiesten werden gekoppeld aan de genocide in Palestina. Ik snap de beweegreden van de artiesten ontzettend goed. Ook ik zie de beelden en lees de verhalen over Palestina en voel me totaal machteloos. Dit is de manier waarop een artiest zijn of haar stem kan laten gelden.
De reacties op Youp en op de afzeggende artiesten waren veelzeggend. Wat je zag is dat “rechts” het niet begreep en dus vond dat het “onzin” was. En “links” vond dat hij überhaupt niet naar de motorcross had moeten gaan want motorcross festivals zijn slecht voor het milieu. Dat politieke spectrum is een vervelende en hardnekkige mythe, maar het maakt het voor dit schrijven wel even heel eenvoudig.
Want het meest spannende vind ik wat er in het midden gebeurt. Het midden is namelijk stil. Het midden spreekt zich niet meer uit. Het midden – of zoals VVD’er Klaas Dijkhoff het noemde, de milde meerderheid – durft dat niet meer. Niet alleen omdat het midden bang is voor de reacties van mensen die feiten heeft ingeruild voor sentiment. Nee, het midden is bang om gecanceld te worden door beide schreeuwende flanken. Flanken die vaak niets meer te maken hebben met rechts of links, maar om democratisch vs anti-democratisch. Kennis en rationele analyse vs populisme. Gelijkwaardigheid vs racisme. En ecologie vs economie.
Flanken die de maat nemen over ieder goed wat wordt gedaan, omdat het niet goed genoeg is. Of omdat er schijn-tegenstrijdigheden worden gecreëerd. En “niet goed genoeg” wordt steeds sneller geconstateerd omdat context niet meer wordt meegenomen en alles op de weegschaal gaat. In sommige gevallen is er zelfs geen weegschaal meer maar zijn grenzen absoluut. “Als je voor milieu bent vlieg je niet”, “Als je voor vrede bent ben je tegen Israël”. “Als je het milieu wilt beschermen schaadt dat de economie”. Maar die dingen zijn niet absoluut, kunnen naast elkaar bestaan. Maar in de uiterste flanken gaat de nuance volledig verloren.
Het niet meer uit durven spreken hing als een moffelende deken over heel SXSW London. En dat ken ik niet van SXSW. SXSW ken ik als een plek waar goede mensen met heldere en uitgesproken stemmen vertellen hoe we samen het verschil kunnen maken. En dat sluiten we af met goede gesprekken, discussies en een goed feest. Maar dat hele gevoel ontbrak bij SXSW London.
Het stopt echter niet bij events. Het is onderdeel van onze cultuur aan het worden. Wij mensen zijn van nature goed en willen samen de goede dingen doen. Er gaat iets serieus fout when good people go quiet. Dat doen goede mensen namelijk als ze het idee hebben dat ze niet worden gehoord en dat hun mening er niet toe doet. Goede mensen worden stil als ze bang zijn of zich onveilig voelen. Goede mensen worden stil als er een negatieve of intimiderende omgeving aan het ontstaan is.
Maar als goede mensen stil zijn, gaan de meest waardevolle inzichten en beste ideeën verloren. Dan stopt positieve verandering, vooruitgang en innovatie voordat ze überhaupt begonnen is.
Dit is daarom een oproep aan de flanken.
Je kunt kritiek hebben op de CO2-footprint van Jane Goodall omdat ze de hele wereld over vliegt om haar verhaal te vertellen. Je kunt ook luisteren naar dat verhaal over natuurbescherming en haar oproep om bewust de beste keuzes te maken voor die planeet.
Je kunt mensen de maat nemen omdat ze het in jouw ogen niet goed genoeg doen, of je kunt vertrouwen in de goede intenties die de meeste mensen standaard hebben. Als het anders of beter kan, moet je dat uitleggen. Begrip levert namelijk zo veel meer op dan polarisatie. “Warm denken” zoals Diewertje Blok het zo mooi noemde.
Nou is de maat nemen veel eenvoudiger dan luisteren en proberen te begrijpen. Maar dat laatste is veel waardevoller. En vergis je niet, we hebben mensen nodig die uitdagen en die protesteren. Die op de barricade gaan staan voor wat zij belangrijk vinden. Die over grenzen gaan om het midden in beweging te krijgen. Maar polariseren helpt daarin niet. En je uitspreken tegen mensen die goed proberen te doen werkt averechts. Richt je niet tegen “de andere kant”, maar leg uit waarom het onderwerp iedereen aangaat. Nodig mensen uit om vragen te stellen of mee te denken, ook als ze twijfelen. Geef vooral ruimte aan het stille midden zodat zij hun stem weer laten horen.
Want hier ligt de echte kracht van verandering: niet in de extreme uiteinden die elkaar bevechten, maar in het midden dat durft te spreken. In de mensen die nuance begrijpen, context meenemen en geloven in samen in plaats van polarisatie. De activisten creëren de beweging, maar het midden bepaalt of die beweging echte verandering wordt – als we ze tenminste de ruimte geven om hun stem te vinden.
Het is tijd om het midden weer moed te geven. Good people die praten? Die creëren echte positieve verandering en die hebben we heel hard nodig.
Mocht je mij niet kennen, mijn naam is Mark. Ik ben de oprichter van Voys, maar vooral vader van drie prachtige pubers. Ik onderzoek technologische en maatschappelijke ontwikkelingen, vertaal dat in nieuwe ideeën, test ze bij Voys, en deel de learnings – schrijf je in voor mijn nieuwsbrief als je mee wilt leren, of volg me op LinkedIn. 7500 anderen gingen je voor.
Dit artikel werd geschreven voor het overlijden van Jane Goodall